Szlak Marianny Orańskiej

(kilka słów o życiorysie Marianny Orańskiej przeczytasz TUTAJ)


Ze względu na szczególne zasługi dla Ziemi Kłodzkiej powstał Transgraniczny Szlak Królewny Marianny Orańskiej, który jest efektem współpracy samorządów pogranicza polsko-czeskiego, w tym powiatu kłodzkiego i ząbkowickiego. Szlak zaczyna się w Ząbkowicach Śląskich, i prowadzi pętlą przez Kamieniec Ząbkowicki, Złoty Stok, Lądek Zdrój, Stronie Śląskie, Stare Mesto, Kraliky, Międzylesie, Międzygórze, Javornik i Bilą Vodę...

 

Szlak Marianny Orańskiej na mapce z początkiem w Ząbkowicach Śląskich (numery na niebieskim tle to obiekty Mariańskie)


 

Ząbkowice Śląskie


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Krzywa Wieża
  • Ruiny renesansowego zamku
  • Izba Pamiątek Regionalnych im. Józefa Glabiszewskiego
  • Kościół p.w. Św. Anny z XV wieku
  • Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego i Klasztor Podominikański
  • Kościół p.w. Św. Jadwigi
  • Kościół p.w. Św. Jerzego - Parafia prawosławna
  • Mury miejskie
  • Neogotycki Ratusz


W Ząbkowicach Śląskich nie ma obiektów Mariańskich


Droga wojewódzka nr 382


Odcinek Ząbkowice Śląskie – Kamieniec Ząbkowicki


Kamieniec Ząbkowicki


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Zespół klasztorny cystersów, XIV-XIX wieku : kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, klasztor, pałac opacki, spichlerz, 4 oficyny, 3 budynki gospodarcze, budynek, 2 szklarnie,
  • Zespół parkowo-pałacowy : neogotycki pałac, 2 oficyny (stajnia, wozownia), ogród przypałacowy (tarasy, schody, fontanny), park z aleją dojazdową, pompownia i kotłownia,
  • Kościół ewangelicki z XIX wieku,
  • Książęcy dom Albrechtshaus (willa, obecnie siedziba Urzędu Gminy).
  • Gmina Kamieniec oferuje również sieć dobrze oznakowanych szlaków pieszych.


Obiekty Mariańskie :


1. Dawny cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki założony przez królewnę Mariannę Orańską około połowy XIX wieku dla pracujących przy budowie kamienieckiego pałacu. Później służący miejscowej parafii ewangelickiej. Zachowała się neogotycka kaplica.

2. Dawna ochronka

Ufundowana przez królewnę Mariannę Orańską ochronka (dom samotnej matki, sierociniec) "Mariannenheim" z lat 1882-1883, przemianowana następnie na szpital ewangelicki "Marienstift". Obecnie szkoła publiczna.

3. Mauzoleum rodziny Hohenzollern

Neogotycka budowla, wzniesiona w 1898 roku po śmierci Marii, żony Albrechta Młodszego von Hohenzollern, synowej królewny Marianny Orańskiej. Przeznaczona na rodową nekropolię, zniszczona w 1945 roku.

4. Dawny kościół ewangelicki

Ufundowany ze środków królewny Marianny Orańskiej; kamień węgielny wmurowano w 1875 roku. Jako neogotycka świątynia projektu Ferdinanda Martiusa ukończony został w latach 1882-1885. Opuszczony po 1946 roku; w ostatnich latach zaadaptowany na Gminne Centrum Wystawiennicze.

5. Pałac - rezydencja królewny Marianny Orańskiej

Po przejęciu w 1838 r. tutejszych dóbr jako spadku po matce, królewna Marianna Orańska postanowiła wznieść na Grodowym Wzgórzu okazałą rezydencję. Projekt wykonał znany architekt Karl Friedrich Schinkel. Ze zmianami, wniesionymi do projektu przez Mariannę, realizował go w latach 1838-1846 Ferdinand Martius. Prace kontynuowano w latach 1853-1900. Pałac, po grabieży dokonanej przez żołnierzy Armii Czerwonej, spłonął w 1945 roku Od 1984 roku w odbudowie.

6. Dawna tymczasowa siedziba Marianny Orańskiej

Dawna kancelaria klasztoru cysterskiego z końca XVII wieku. Po zakupie w 1812 roku przez Wilhelminę, matkę Marianny Orańskiej, budynek służył jako siedziba zarząd dóbr rodowych. Od 1838 roku Marianna zatrzymywała się tutaj podczas pobytów na Śląsku.


Droga wojewódzka nr 390


Odcinek Kamieniec Ząbkowicki - Złoty Stok


Złoty Stok


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Budynek dawnej mennicy książęcej, dawny Kościół Ewangelicki, późnogotycki Kościół św. Trójcy i kamienica Fuggerów.
  • Droga krzyżowa i kaplica św. Anny na Górze Krzyżowej.
  • Muzeum Minerałów przy "Kopalni Złota".
  • Leśny Park Przygody "Skalisko".
  • Miejska Trasa Turystyczna.
  • "Złota Ścieżka", Szlak widokowy Szczytami Pogranicza.
  • Ścieżka historyczno-przyrodnicza "Śladami Królewny Marianny Orańskiej".
  • "Ścieżka szkoleniowa i treningowa do Nordic Walking".


Obiekty Mariańskie :

7. Wapienniki

Wapienniki, usytuowane obok granicy państwowej, zakupione przez Mariannę Orańską dla potrzeb budowy pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim w 1855 roku, wraz z gruntami i budynkami - także w sąsiedniej Kamienicy i Błotnicy.

8. Przytułek dla małych dzieci

(sierociniec) został ufundowany przez znaną z działalności filantropijnej królewnę niderlandzką Mariannę Orańską około połowy XIX wieku i powierzony ewangelickim diakonisom. Obecnie dom mieszkalny.

9. Dawna pastorówka

Ewangelicki Dom Parafialny, tzw. Pastorówka, został zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1850-53. Wparcie finansowe na ten cel przekazała złotostockiej wspólnocie ewangelickiej królewna niderlandzka Marianna Orańska. Obecnie obiekt mieszkalny.

10. Studzienka Marianny

"Studzienka Marianny", znajdująca się na wschód od Krzyżniaka (516 m), w trójkątnym zagięciu granicy państwowej, nazwę swą otrzymała od imienia królewny Marianny Orańskiej, właścicielki pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim, pałacu w Bilej Vodzie i wapienników w Złotym Stoku.


Droga wojewódzka nr 390


Odcinek Złoty Stok – Lądek-Zdrój


Lądek-Zdrój


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Zdrój "Wojciech" - architektoniczna perła kurortu
  • Zakład Przyrodoleczniczy "Jerzy" - najstarszy obiekt uzdrowiskowy Lądka-Zdroju
  • Galeria Muzealna im. Michała Klahra Starszego
  • Kościół Parafialny Narodzenia NMP
  • Most św. Jana
  • Rynek
  • Sanktuarium Matki Bożej "Uzdrowienie Chorych"
  • Ruiny zamku Karpień
  • Hotel historyczny "Zamek na Skale" w Trzebieszowicach
  • Jaskinia Radochowska
  • Skałki Lądeckie
  • Trasy Kuracyjne
  • Kryty basen kąpielowy
  • Stacja Narciarska Lądek-Zdrój
  • Stajnie konne "Słoneczna Dolina" w Stójkowie, "Stajnia pod Dębami" w Lądku-Zdroju, "Stanica Jesionów" w Orłowcu
  • Wieża Widokowa na Borówkowej Górze

 

Obiekty Mariańskie :

11. Dawny kościół ewangelicki p.w. Zbawiciela

Kamienny kościół ewangelicki p.w. Zbawiciela z 1846 roku. Wzniesiony został przy finansowym wsparciu królewny Marianny Orańskiej, a powiększony w 1908 r. z pomocą Albrechta Młodszego von Hohenzollern, syna królewny. Kościół remontowany w 1919 r., opuszczony po 1945 r., spłonął w 1999 r.

12. Obelisk

Neogotycki obelisk, ustawiony w 1866 r., upamiętniający sfinansowanie przez królewnę Mariannę Orańską drogi z Ząbkowic Śląskich przez Lądek-Zdrój na Przełęcz Płoszczynę. Pierwotny napis w języku niemieckim głosił: "Budowniczowej tej szosy, królewnie Mariannie Niderlandzkiej - wdzięczni mieszkańcy Lądka i okolicy". Po 1945 roku inskrypcja została niemal całkowicie skuta.

13. Pawilon Zdrojowy "Albrechtshalle"

Pawilon zdrojowy "Albrechtshalle" wzniesiony został w 1842 roku, jako okazała konstrukcja drewniano-murowana i nazwany imieniem Albrechta Pruskiego, męża królewny Marianny Orańskiej. Przebudowany w 1905 i 1936 roku; na kawiarnię przystosowany został w okresie powojennym.

14. Źródło "Marianna"/ "Dąbrówka"

Źródło odkryte podczas prac budowlanych w 1679 roku. Do roku 1828, kiedy to zabudowano je altaną, było wolno dostępne. Nazwę "Źródło Marianny" (Mariannenbrunn) ? pochodzącą od imienia królewny Marianny Orańskiej - nadano mu podczas uroczystości, jaka odbyła się tutaj 23 kwietnia 1838 roku z udziałem królewny Marianny i jej męża Albrechta. Nazwę zmieniono po 1945 roku na Źródło Dąbrówka; obecnie wrócono do pierwotnej nazwy.


Droga wojewódzka nr 392


Odcinek Lądek-Zdrój – Stronie Śląskie


Stronie Śląskie


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Ośrodek Narciarski "Czarna Góra" (zimą narty, latem: kolarstwo DH i paralotniarstwo)
  • Wyciągi narciarskie w Kamienicy i Nowym Gierałtowie
  • Zalew Wodny w Starej Morawie
  • Kryta Pływalnia w Stroniu Śląskim
  • "Jaskinia Niedźwiedzia" w Kletnie
  • Sztolnia Fluorytowa w Starej Kopalni Uranu w Kletnie
  • Zabytkowy wapiennik "Łaskawy Kamień"
  • "Muzeum Ziemi" w Kletnie
  • Śnieżnicki Park Krajobrazowy
  • Łowisko pstrągów w Kletnie
  • Sieć szlaków pieszych, rowerowych, narciarstwa biegowego. Baza noclegowa na 2500 miejsc o różnych standardach usług.

 

Obiekty Mariańskie :

15. Dawny Budynek Administracyjny "Huty Strachocińskiej"

Budynek administracyjny kompleksu hutniczego "Schreckendorferhütte" wybudowanego w roku 1843 przez królewnę Mariannę Orańską. W skład kompleksu wchodziły następujące obiekty: budynek z piecem hutniczym, kuźnia, system kanałów z wodą napędzających maszyny i urządzenia, place składowe oraz budynek administracyjny. W 1864 roku huta została zlikwidowana, a jedynym obiektem, który się zachował jest budynek administracyjny pełniący obecnie funkcję nadleśnictwa.

16. Herb rodu Oranje-Nassau

Herb niderlandzko - niemieckiego rodu Oranje-Nassau, z którego pochodziła królewna Marianna Orańska. Jej ojcem był Wilhelm I - namiestnik i od 1815 r. pierwszy król Niderlandów. Herb znajduje się na elewacji domu przy ul. Kościuszki 60.

17. Dawny Dwór Marianny Orańskiej

Dawny dworek istniejący w skromnej formie w 1787 r., zastąpiony obecną budowlą z 1838 r., jako "prosty, idylliczny pałacyk leśny". Wykorzystywany podczas wizyt Marianny Orańskiej i jej gości (królewna zatrzymywała się w nim jako siedzibie zarządu tutejszych dóbr) obecnie siedziba Urzędu Miejskiego w Stroniu Śląskim. Wnętrza przebudowane pod koniec XIX w. i po 1945 r.; oryginalna tylko przejazdowa sień; elewacja utrzymana w stylu neoklasycystyczno-neorenesansowym, co wskazuje na architekta szkoły berlińskiej.

18. Dawny kościół ewangelicki

Kościół ewangelicki z 1915 r., ufundowany przez księcia Fryderyka Henryka von Hohenzollerna, wnuka królewny Marianny Orańskiej. Obecnie kościół rzymskokatolicki p.w. Zmartwychwstania Pańskiego.

19. Wapiennik "Łaskawy Kamień"

Zbudowany według projektu słynnego architekta niemieckiego Karla Friedricha Schinkla i z wykorzystaniem technologii opracowanej przez inżyniera brytyjskiego hrabiego Rumforda. Od 1838 r. w posiadaniu Marianny Orańskiej. Karl Schinkel był jednym z najważniejszych architektów niemieckich w XIX wieku; zaprojektował m.in. pałac w Kamieńcu Ząbkowickim jako rezydencję królewny Marianny Orańskiej.


Granica polsko-czeska


Dawne przejście graniczne Nowa Morawa - Staré Město


Staré Město (Czechy)


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Kościół p.w. św. Anny z 1618 roku.
  • Wczesnobarokowy ratusz z 1680 roku.
  • Kamieniczki w rynku.
  • Muzeum Regionalne.
  • Zespoły umocnień militarnych z lat 1937/38.

 


Brak obiektów Mariańskich


Králíky (Czechy)


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Hora Matky Boží z kościołem p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii i klasztorem redemptorystów.
  • Kościół Św. Michała Archanioła.
  • Rynek Velké náměstí z ratuszem klasystycznym z lat 1795-1796.
  • Rynek Malé náměstí ze słupem morowym (związanym z epidemią dżumy w 1713-1714).
  • Muzeum Miejskie i kamieniczki w rynku.
  • Kościół ewangelicki z 1904 roku.
  • Kralicki obszar fortyfikacyjny z lat 1935-38.

 


Granica polsko-czeska


Dawne przejście graniczne Boboszów - Dolní Lipka


Droga krajowa nr 33


Odcinek Granica państwa - Międzylesie


Międzylesie


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Domy tkaczy z końca XVIII wieku
  • Sukiennice z XVIII wieku
  • Zespół pałacowo-zamkowy w Międzylesiu z XVII wieku
  • Kościół p.w. Bożego Ciała z XVII wieku
  • Kościół p.w. św. Barbary z XVII wieku
  • Zespół budynków stacji kolejowej z XIX wieku
  • Aleja spacerowa na Trzy Dworki

 

Obiekty Mariańskie :


20. Dawna pastorówka

Ewangelicki Dom Parafialny, tzw. pastorówka wybudowany został w latach 1893-1894 przy znacznym finansowym wsparciu właścicielki tych ziem, królewny Marianny Orańskiej. Obecnie przedszkole publiczne.

21. Kościół p.w. św. Marcina w Lesicy

Barokowa świątynia z 1706., po pożarze w 1858 r. odbudowana w 1864 r. dzięki znacznemu finansowemu wsparciu królewny Marianny Orańskiej, właścicielki tutejszych dóbr ziemskich. Remontowany w 1978 r. Zawiera interesujące wyposażenie z XVI-XIX w.

22. Dawny kościół ewangelicki

Kościół ewangelicki z lat 1899-1900. Wzniesiony został po śmierci głównej fundatorki królewny Marianny Orańskiej, ale dzięki jej finansowemu wsparciu komitetu budowy kościoła, założonego już w 1852 r. przez miejscową społeczność ewangelicką. Po 1945 roku opuszczony, zaadaptowany na salę gimnastyczną, a obecnie kościół rzymskokatolicki p.w. Bożego Ciała.

23. Dawna szkoła

Obiekt ufundowany przez właścicielkę tych ziem, królewnę Mariannę Orańską w 1865 roku, jako szkoła dla dzieci z ewangelickich rodzin. Po 1946 r. przekształcona na potrzeby mieszkalne.

24. Dawny budynek administracji Klucza Śnielinek w Różance

Późnobarokowy budynek z 1797 roku wzniesiony dla zarządu dóbr związanych z zamkiem Śnielinek (Szczerba); od 1838 roku własność Marianny Orańskiej. Królewna zatrzymywała się w nim podczas wizytacji majątku, obejmującego m.in. siedem leśnictw.

25. Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Dużej wartości świątynia powstała na miejscu poprzedniej w latach 1702-1725, według planu Jakuba Carove, ukończona ze zmianami projektu w latach 1746-1751. Cenne wyposażenie wnętrza reprezentuje barok i rokoko, w tym freski Josepha Bartscha i rzeźby Ignatza Klahra. W latach 1810-1958 znajdował się tu słynny welon królowej francuskiej Marii Antoniny.


Droga powiatowa nr 3233D


Odcinek Międzylesie - Goworów


Międzygórze


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Sanktuarium Matki Boskiej Śnieżnej na Górze Iglicznej.
  • Szczyt Śnieżnik - 1425m n.p.m.
  • Schronisko na Hali pod Śnieżnikiem.
  • Zapora wodna.
  • Ogród Bajek.

 

Obiekty Mariańskie :

26. Dawny Młyn/Kuźnia

Młyn, zw. Starym, znany od XVII wieku, zachowany fragmentarycznie w części północno-zachodniej. Później kuźnia i popularna gospoda od czasów, gdy Międzygórzem władała królewna Marianna Orańska. Po pożarach w 1908 i 1974 roku, kształt budynku został nieco zmieniony.

27. Schronisko Na Hali Pod Śnieżnikiem

Obecne schronisko PTTK "Na Śnieżniku" im. Zbigniewa Fastnachta, to niegdysiejsze schronisko "Schweizerhaus". Podczas pieszej wycieczki na szczyt Śnieżnika, którą Marianna odbyła wspólnie ze swoim ojcem - Wilhelmem I Królem Niderlandów, królewna zachwyciła się pięknem tutejszych gór, i zleciła w 1871 roku wybudowanie schroniska, które wzniesiono w oparciu o wcześniej istniejącą tutaj specjalistyczną farmę krów.

28. Mariańskie Skały

Nazwa "Mariańskie Skały" została nadana w 1939 roku z polecenia wnuka Marianny Orańskiej - Fryderyka Henryka Hohenzollerna i pochodzi od jej imienia. Mariańskie Skały? znajdują się na południowo-zachodnim zboczu Żmijowca (1142 m n.p.m.).

29. Dawny Zajazd "Pod Dobrą Datą"

Obiekt wzniesiony pierwotnie jako parterowa stajnia w 1740 r. Na polecenie Marianny Orańskiej został rozbudowany w 1849 r. i stał się pierwszym w Międzygórzu obiektem gościnnym znanym pod nazwą "Pod dobrą datą" lub "Pod dobrym humorem". W latach 1869-1870 budynek przebudowano, łącząc z tzw. nowym domem sędziego z 1858 r., i wydzierżawiono Josephowi Weißowi. Prowadził go jako "Hotel Weiß". Po pożarze w 1971 r. obniżono zadaszenie.

30. Dawny Dworek Myśliwski

Dworek zbudowała w 1858 roku Marianna Orańska. Drewniana willa konstrukcji typu wieńcowego z cechami architektury szwajcarskiej, nazywana jest też - od imienia syna Marianny Orańskiej - letnim pałacykiem księcia Albrechta lub myśliwskim.

31. Dawny kościół ewangelicki

Kościół ewangelicki z 1911 roku, ufundowany przez wnuka Marianny Orańskiej, Fryderyka Henryka Hohenzollerna. Książę Fryderyk Henryk (1874-1940), podobnie jak jego babka, był lubiany przez tutejszych mieszkańców za opiekę, jaką nad nimi roztaczał. Przyczynił się także do gospodarczego rozkwitu tych ziem. Kościół odrestaurowano w 1988 roku i przekształcono na rzymskokatolicki.

32. Wodospad "Wilczki"

Teren wokół wodospadu "Wilczki" zagospodarowany został na początku 2 poł. XIX wieku przez Mariannę Orańską, ówczesną właścicielkę Międzygórza. Powstały ścieżki, platformy widokowe, barierki, kładka nad wodospadem. Dzięki temu miejsce to stało się jedną z najbardziej znanych i często odwiedzanych atrakcji w Masywie Śnieżnika.

33. Dom Nad Wodospadem

Obiekt gościnny wzniesiony w 1871 roku przez królewnę niderlandzką i pruską Mariannę Orańską; przebudowany w latach 70. XX wieku.


Droga powiatowa nr 3231D


Międzygórze - Wilkanów


Droga powiatowa nr 3268D


Odcinek Wilkanów - Idzików


Droga wojewódzka nr 392


Odcinek Idzików – Stronie Śląskie – Lądek-Zdrój


Droga powiatowa nr 3250D


Lądek Zdrój – Lutynia – granica państwa

 

Granica polsko-czeska


Dawne przejście graniczne Lutynia-Travna


Javorník (Czechy)


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Zamek Jánský Vrch (z największym zbiorem fajek w Republice Czeskiej).
  • Muzeum Miejskie (dom kompozytora Karla Dittersa z Dittersdorfu).
  • Kościół parafialny Świętej Trójcy z lat 1715-1725.Kościół p.w. Najświętszej Marii Panny w Travnej.
  • Kryty basen z halą sportową w Javorníku.

 

Brak obiektów Mariańskich


Bílá Voda (Czechy)


Atrakcje turystyczne polecane do odwiedzenia :

  • Kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
  • z bogatym barokowym wyposażeniem wnętrza; na szczególną uwagę zasługuje ołtarz główny z rzeźbą Madonny z ok. 1510 r. pochodzącą z warsztatu Wita Stwosza.
  • Klasztor i kolegium pijarów
  • do kościoła przylega połączony z nim dwukondygnacyjny, barokowy budynek klasztorny z dwoma dziedzińcami.
  • Cmentarz
  • znajduje się tutaj zbiorowa mogiła ofiar tzw. "Marszu Śmierci" z lutego 1945 r. z obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.
  • Przez teren gminy przebiegają również piesze i rowerowe szlaki turystyczne.

 

Obiekty Mariańskie :


34. Szpital psychiatryczny (dawny pałac)

Pałacyk po raz pierwszy wzmiankowany w 1691 roku, jako posiadłość rycerska Franciszka Karola von Lichtenstein-Castelcorn, arystokraty z Alzacji. W latach 1853-1883 właścicielką obiektu była królewna niderlandzka Marianna Orańska, która zakupiła majątek w Bílej Vodzie, jako rezydencję na okres budowy pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim. Marianna w znacznym stopniu rozbudowała pałacyk i upiększyła założenie parkowe. Obecnie Szpital Psychiatryczny.


Granica polsko-czeska


Dawne przejście graniczne Złoty Stok - Bílá Voda




 


Przygotował : Matthias, źródło : www.mariannaoranska.eu,

Ząbkowice
Śląskie

Krzywa Wieża
Ruiny renesansowego zamku
Izba Pamiątek Regionalnych im. Józefa Glabiszewskiego
Kościół p.w. Św. Anny z XV wieku
Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego i Klasztor Podominikański
Kościół p.w. Św. Jadwigi
Kościół p.w. Św. Jerzego - Parafia prawosławna
Mury miejskie
Neogotycki Ratusz

Droga
wojewódzka
nr 382

Odcinek
Ząbkowice Śląskie – Kamieniec Ząbkowicki

Kamieniec
Ząbkowicki

. Dawny cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki założony przez królewnę Mariannę Orańską około połowy XIX wieku dla pracujących przy budowie kamienieckiego pałacu. Później służący miejscowej parafii ewangelickiej. Zachowała się neogotycka kaplica.


2. Dawna ochronka

Ufundowana przez królewnę Mariannę Orańską ochronka (dom samotnej matki, sierociniec) "Mariannenheim" z lat 1882-1883, przemianowana następnie na szpital ewangelicki "Marienstift". Obecnie szkoła publiczna.

brak

3. Mauzoleum rodziny Hohenzollern

Neogotycka budowla, wzniesiona w 1898 roku po śmierci Marii, żony Albrechta Młodszego von Hohenzollern, synowej królewny Marianny Orańskiej. Przeznaczona na rodową nekropolię, zniszczona w 1945 roku.


4. Dawny kościół ewangelicki

Ufundowany ze środków królewny Marianny Orańskiej; kamień węgielny wmurowano w 1875 roku. Jako neogotycka świątynia projektu Ferdinanda Martiusa ukończony został w latach 1882-1885. Opuszczony po 1946 roku; w ostatnich latach zaadaptowany na Gminne Centrum Wystawiennicze.


5. Pałac - rezydencja królewny Marianny Orańskiej

Po przejęciu w 1838 r. tutejszych dóbr jako spadku po matce, królewna Marianna Orańska postanowiła wznieść na Grodowym Wzgórzu okazałą rezydencję. Projekt wykonał znany architekt Karl Friedrich Schinkel. Ze zmianami, wniesionymi do projektu przez Mariannę, realizował go w latach 1838-1846 Ferdinand Martius. Prace kontynuowano w latach 1853-1900. Pałac, po grabieży dokonanej przez żołnierzy Armii Czerwonej, spłonął w 1945 roku  Od 1984 roku w odbudowie.


6. Dawna tymczasowa siedziba Marianny Orańskiej

Dawna kancelaria klasztoru cysterskiego z końca XVII wieku. Po zakupie w 1812 roku przez Wilhelminę, matkę Marianny Orańskiej, budynek służył jako siedziba zarząd dóbr rodowych. Od 1838 roku Marianna zatrzymywała się tutaj podczas pobytów na Śląsku.

Droga
wojewódzka
nr 390

Odcinek
Kamieniec Ząbkowicki  - Złoty Stok

Złoty
Stok

Budynek dawnej mennicy książecej, dawny Kościół Ewangelicki, późnogotycki Kościół św. Trójcy i kamienica Fuggerów.
Droga krzyżowa i kaplica św. Anny na Górze Krzyżowej.
Muzeum Minerałów przy "Kopalni Złota".
Leśny Park Przygody "Skalisko".
Miejska Trasa Turystyczna.
"Złota Ścieżka", Szlak widokowy Szczytami Pogranicza.
Ścieżka historyczno-przyrodnicza "Śladami Królewny Marianny Orańskiej".
"Ścieżka szkoleniowa i treningowa do Nordic Walking".

7. Wapienniki

Wapienniki, usytuowane obok granicy państwowej, zakupione przez Mariannę Orańską dla potrzeb budowy pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim w 1855 roku, wraz z gruntami i budynkami - także w sąsiedniej Kamienicy i Błotnicy.


8. Przytułek dla małych dzieci

(sierociniec) został ufundowany przez znaną z działalności filantropijnej królewnę niderlandzką Mariannę Orańską około połowy XIX wieku i powierzony ewangelickim diakonisom. Obecnie dom mieszkalny.


9. Dawna pastorówka

Ewangelicki Dom Parafialny, tzw. Pastorówka, został zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1850-53. Wparcie finansowe na ten cel przekazała złotostockiej wspólnocie ewangelickiej królewna niderlandzka Marianna Orańska. Obecnie obiekt mieszkalny.


10. Studzienka Marianny

"Studzienka Marianny", znajdująca się na wschód od Krzyżniaka (516 m), w trójkątnym zagięciu granicy państwowej, nazwę swą otrzymała od imienia królewny Marianny Orańskiej, właścicielki pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim, pałacu w Bilej Vodzie i wapienników w Złotym Stoku.

Droga
wojewódzka
nr 390

Odcinek
Złoty Stok – Lądek-Zdrój

Lądek-Zdrój

Zdrój "Wojciech" - architektoniczna perła kurortu
Zakład Przyrodoleczniczy "Jerzy" - najstarszy obiekt uzdrowiskowy Lądka-Zdroju
Galeria Muzealna im. Michała Klahra Starszego
Kościół Parafialny Narodzenia NMP
Most św. Jana
Rynek
Sanktuarium Matki Bożej "Uzdrowienie Chorych"
Ruiny zamku Karpień
Hotel historyczny "Zamek na Skale" w Trzebieszowicach
Jaskinia Radochowska
Skałki Lądeckie
Trasy Kuracyjne
Kryty basen kąpielowy
Stacja Narciarska Lądek-Zdrój
Stajnie konne "Słoneczna Dolina" w Stójkowie, "Stajnia pod Dębami" w Lądku-Zdroju, "Stanica Jesionów" w Orłowcu
Wieża Widokowa na Borówkowej Górze

11. Dawny kościół ewangelicki p.w. Zbawiciela

Kamienny kościół ewangelicki p.w. Zbawiciela z 1846 roku. Wzniesiony został przy finansowym wsparciu królewny Marianny Orańskiej, a powiększony w 1908 r. z pomocą Albrechta Młodszego von Hohenzollern, syna królewny.

Kościół remontowany w 1919 r., opuszczony po 1945 r., spłonął w 1999 r.


12. Obelisk

Neogotycki obelisk, ustawiony w 1866 r., upamiętniający sfinansowanie przez królewnę Mariannę Orańską drogi z Ząbkowic Śląskich przez Lądek-Zdrój na Przełęcz Płoszczynę. Pierwotny napis w języku niemieckim głosił: "Budowniczowej tej szosy, królewnie Mariannie Niderlandzkiej - wdzięczni mieszkańcy Lądka i okolicy". Po 1945 roku inskrypcja została niemal całkowicie skuta.


13. Pawilon Zdrojowy "Albrechtshalle"

Pawilon zdrojowy "Albrechtshalle" wzniesiony został w 1842 roku, jako okazała konstrukcja drewniano-murowana i nazwany imieniem Albrechta Pruskiego, męża królewny Marianny Orańskiej. Przebudowany w 1905 i 1936 roku; na kawiarnię przystosowany został w okresie powojennym.


14. Źródło "Marianna"/ "Dąbrówka"

Źródło odkryte podczas prac budowlanych w 1679 roku. Do roku 1828, kiedy to zabudowano je altaną, było wolno dostępne. Nazwę "Źródło Marianny" (Mariannenbrunn) ? pochodzącą od imienia królewny Marianny Orańskiej - nadano mu podczas uroczystości, jaka odbyła się tutaj 23 kwietnia 1838 roku z udziałem królewny Marianny i jej męża Albrechta. Nazwę zmieniono po 1945 roku na Źródło Dąbrówka; obecnie wrócono do pierwotnej nazwy.

Droga
wojewódzka
nr 392

Odcinek
Lądek-Zdrój – Stronie Śląskie

Stronie Śląskie

Ośrodek Narciarski "Czarna Góra" (zimą narty, latem: kolarstwo DH i paralotniarstwo)
Wyciągi narciarskie w Kamienicy i Nowym Gierałtowie
Zalew Wodny w Starej Morawie
Kryta Pływalnia w Stroniu Śląskim
"Jaskinia Niedźwiedzia" w Kletnie
Sztolnia Fluorytowa w Starej Kopalni Uranu w Kletnie
Zabytkowy wapiennik "Łaskawy Kamień"
"Muzeum Ziemi" w Kletnie
Śnieżnicki Park Krajobrazowy
Łowisko pstrągów w Kletnie
Sieć szlaków pieszych, rowerowych, narciarstwa biegowego. Baza noclegowa na 2500 miejsc o różnych standardach usług.

15. Dawny Budynek Administracyjny "Huty Strachocińskiej"

Budynek administracyjny kompleksu hutniczego "Schreckendorferhütte" wybudowanego w roku 1843 przez królewnę Mariannę Orańską. W skład kompleksu wchodziły następujące obiekty: budynek z piecem hutniczym, kuźnia, system kanałów z wodą napędzających maszyny i urządzenia, place składowe oraz budynek administracyjny. W 1864 roku huta została zlikwidowana, a jedynym obiektem, który się zachował jest budynek administracyjny pełniący obecnie funkcję nadleśnictwa.


16. Herb rodu Oranje-Nassau

Herb niderlandzko - niemieckiego rodu Oranje-Nassau, z którego pochodziła królewna Marianna Orańska. Jej ojcem był Wilhelm I - namiestnik i od 1815 r. pierwszy król Niderlandów. Herb znajduje się na elewacji domu przy ul. Kościuszki 60.


17. Dawny Dwór Marianny Orańskiej

Dawny dworek istniejący w skromnej formie w 1787 r., zastąpiony obecną budowlą z 1838 r., jako "prosty, idylliczny pałacyk leśny". Wykorzystywany podczas wizyt Marianny Orańskiej i jej gości (królewna zatrzymywała się w nim jako siedzibie zarządu tutejszych dóbr) obecnie siedziba Urzędu Miejskiego w Stroniu Śląskim. Wnętrza przebudowane pod koniec XIX w. i po 1945 r.; oryginalna tylko przejazdowa sień; elewacja utrzymana w stylu neoklasycystyczno-neorenesansowym, co wskazuje na architekta szkoły berlińskiej.


18. Dawny kościół ewangelicki

Kościół ewangelicki z 1915 r., ufundowany przez księcia Fryderyka Henryka von Hohenzollerna, wnuka królewny Marianny Orańskiej. Obecnie kościół rzymskokatolicki p.w. Zmartwychwstania Pańskiego.


19. Wapiennik "Łaskawy Kamień"

Zbudowany według projektu słynnego architekta niemieckiego Karla Friedricha Schinkla i z wykorzystaniem technologii opracowanej przez inżyniera brytyjskiego hrabiego Rumforda. Od 1838 r. w posiadaniu Marianny Orańskiej. Karl Schinkel był jednym z najważniejszych architektów niemieckich w XIX wieku; zaprojektował m.in. pałac w Kamieńcu Ząbkowickim jako rezydencję królewny Marianny Orańskiej.

Granica
polsko-czeska

Dawne przejście graniczne
Nowa Morawa - Staré Město

Staré Město (Czechy)

Kościół p.w. św. Anny z 1618 roku.
Wczesnobarokowy ratusz z 1680 roku.
Kamieniczki w rynku.
Muzeum Regionalne.
Zespoły umocnień militarnych z lat 1937 ? 38.

Králíky (Czechy)

Hora Matky Boží z kościołem p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii i klasztorem redemptorystów.
Kościół Św. Michała Archanioła.
Rynek Velké náměstí z ratuszem klasystycznym z lat 1795-1796.
Rynek Malé náměstí ze słupem morowym (związanym z epidemią dżumy w 1713-1714).
Muzeum Miejskie i kamieniczki w rynku.
Kościół ewangelicki z 1904 roku.
Kralicki obszar fortyfikacyjny z lat 1935-38.

Granica
polsko-czeska

Dawne przejście graniczne
Boboszów - Dolní Lipka

Droga krajowa
nr 33

Odcinek
Granica państwa - Międzylesie

Międzylesie

Domy tkaczy z końca XVIII wieku
Sukiennice z XVIII wieku
Zespół pałacowo-zamkowy w Międzylesiu z XVII wieku
Kościół p.w. Bożego Ciała z XVII wieku
Kościół p.w. św. Barbary z XVII wieku
Zespół budynków stacji kolejowej z XIX wieku
Aleja spacerowa na Trzy Dworki

20. Dawna pastorówka

Ewangelicki Dom Parafialny, tzw. pastorówka wybudowany został w latach 1893-1894 przy znacznym finansowym wsparciu właścicielki tych ziem, królewny Marianny Orańskiej. Obecnie przedszkole publiczne.

brak

21. Kościół p.w. św. Marcina w Lesicy

Barokowa świątynia z 1706., po pożarze w 1858 r. odbudowana w 1864 r. dzięki znacznemu finansowemu wsparciu królewny Marianny Orańskiej, właścicielki tutejszych dóbr ziemskich. Remontowany w 1978 r. Zawiera interesujące wyposażenie z XVI-XIX w.


22. Dawny kościół ewangelicki

Kościół ewangelicki z lat 1899-1900. Wzniesiony został po śmierci głównej fundatorki królewny Marianny Orańskiej, ale dzięki jej finansowemu wsparciu komitetu budowy kościoła, założonego już w 1852 r. przez miejscową społeczność ewangelicką. Po 1945 roku opuszczony, zaadaptowany na salę gimnastyczną, a obecnie kościół rzymskokatolicki p.w. Bożego Ciała.


23. Dawna szkoła

Obiekt ufundowany przez właścicielkę tych ziem, królewnę Mariannę Orańską w 1865 roku, jako szkoła dla dzieci z ewangelickich rodzin. Po 1946 r. przekształcona na potrzeby mieszkalne.


24. Dawny budynek administracji Klucza Śnielinek w Różance

Późnobarokowy budynek z 1797 roku wzniesiony dla zarządu dóbr związanych z zamkiem Śnielinek (Szczerba); od 1838 roku własność Marianny Orańskiej. Królewna zatrzymywała się w nim podczas wizytacji majątku, obejmującego m.in. siedem leśnictw.

brak

25. Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Dużej wartości świątynia powstała na miejscu poprzedniej w latach 1702-1725, według planu Jakuba Carove, ukończona ze zmianami projektu w latach 1746-1751. Cenne wyposażenie wnętrza reprezentuje barok i rokoko, w tym freski Josepha Bartscha i rzeźby Ignatza Klahra. W latach 1810-1958 znajdował się tu słynny welon królowej francuskiej Marii Antoniny.

Droga powiatowa
nr 3233D

Odcinek
Międzylesie - Goworów

Międzygórze

Sanktuarium Matki Boskiej Śnieżnej na Górze Iglicznej.
Szczyt Śnieżnik - 1425m n.p.m.
Schronisko na Hali pod Śnieżnikiem.
Zapora wodna.
Ogród Bajek.

26. Dawny Młyn/Kuźnia

Młyn, zw. Starym, znany od XVII wieku, zachowany fragmentarycznie w części północno-zachodniej. Później kuźnia i popularna gospoda od czasów, gdy Międzygórzem władała królewna Marianna Orańska. Po pożarach w 1908 i 1974 roku, kształt budynku został nieco zmieniony.


27. Schronisko Na Hali Pod Śnieżnikiem

Obecne schronisko PTTK "Na Śnieżniku" im. Zbigniewa Fastnachta, to niegdysiejsze schronisko "Schweizerhaus". Podczas pieszej wycieczki na szczyt Śnieżnika, którą Marianna odbyła wspólnie ze swoim ojcem - Wilhelmem I Królem Niderlandów, królewna  zachwyciła się pięknem tutejszych gór, i zleciła w 1871 roku wybudowanie schroniska, które wzniesiono w oparciu o wcześniej istniejącą tutaj specjalistyczną farmę krów.


28. Mariańskie Skały

Nazwa "Mariańskie Skały" została nadana w 1939 roku z polecenia wnuka Marianny Orańskiej - Fryderyka Henryka Hohenzollerna i pochodzi od jej imienia. Mariańskie Skały? znajdują się na południowo-zachodnim zboczu Żmijowca (1142 m n.p.m.).


29. Dawny Zajazd "Pod Dobrą Datą"

Obiekt wzniesiony pierwotnie jako parterowa stajnia w 1740 r. Na polecenie Marianny Orańskiej został rozbudowany w 1849 r. i stał się pierwszym w Międzygórzu obiektem gościnnym znanym pod nazwą "Pod dobrą datą" lub "Pod dobrym humorem". W latach 1869-1870 budynek przebudowano, łącząc z tzw. nowym domem sędziego z 1858 r., i wydzierżawiono Josephowi Weißowi. Prowadził go jako "Hotel Weiß". Po pożarze w 1971 r. obniżono zadaszenie.


30. Dawny Dworek Myśliwski

Dworek zbudowała w 1858 roku Marianna Orańska. Drewniana willa konstrukcji typu wieńcowego z cechami architektury szwajcarskiej, nazywana jest też - od imienia syna Marianny Orańskiej - letnim pałacykiem księcia Albrechta lub myśliwskim.


31. Dawny kościół ewangelicki

Kościół ewangelicki z 1911 roku, ufundowany przez wnuka Marianny Orańskiej, Fryderyka Henryka Hohenzollerna. Książę Fryderyk Henryk (1874-1940), podobnie jak jego babka, był lubiany przez tutejszych mieszkańców za opiekę, jaką nad nimi roztaczał. Przyczynił się także do gospodarczego rozkwitu tych ziem. Kościół odrestaurowano w 1988 roku i  przekształcono na rzymskokatolicki.


32. Wodospad "Wilczki"

Teren wokół wodospadu "Wilczki" zagospodarowany został na początku 2 poł. XIX wieku przez Mariannę Orańską, ówczesną właścicielkę Międzygórza. Powstały ścieżki, platformy widokowe, barierki, kładka nad wodospadem. Dzięki temu miejsce to stało się jedną z najbardziej znanych i często odwiedzanych atrakcji w Masywie Śnieżnika.


33. Dom Nad Wodospadem

Obiekt gościnny wzniesiony w 1871 roku przez królewnę niderlandzką i pruską Mariannę Orańską; przebudowany w latach 70. XX wieku.

Droga powiatowa
nr 3231D

Międzygórze - Wilkanów

Droga powiatowa
nr 3268D

Odcinek
Wilkanów - Idzików

Droga
wojewódzka
nr 392

Odcinek
Idzików – Stronie Śląskie – Lądek-Zdrój

Droga powiatowa
nr 3250D

Lądek Zdrój – Lutynia – granica państwa

-----


Granica
polsko-czeska

Dawne przejście graniczne
Lutynia-Travna

Javorník (Czechy)

Zamek Jánský Vrch (z największym zbiorem fajek w Republice Czeskiej).
Muzeum Miejskie (dom kompozytora Karla Dittersa z Dittersdorfu).
Kościół parafialny Świętej Trójcy z lat 1715-1725.Kościół p.w. Najświętszej Marii Panny w Travnej.
Kryty basen z halą sportową w Javorníku.

Bílá Voda (Czechy)

Kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
z bogatym barokowym wyposażeniem wnętrza; na szczególną uwagę zasługuje ołtarz główny z rzeźbą Madonny z ok. 1510 r. pochodzącą z warsztatu Wita Stwosza.
Klasztor i kolegium pijarów
do kościoła przylega połączony z nim dwukondygnacyjny, barokowy budynek klasztorny z dwoma dziedzińcami.
Cmentarz
znajduje się  tutaj zbiorowa mogiła ofiar tzw. "Marszu Śmierci" z lutego 1945 r. z obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.
Przez teren gminy przebiegają również piesze i rowerowe szlaki turystyczne.

34. Szpital psychiatryczny (dawny pałac)

Pałacyk po raz pierwszy wzmiankowany w 1691 roku, jako posiadłość rycerska Franciszka Karola von Lichtenstein-Castelcorn, arystokraty z Alzacji. W latach 1853-1883 właścicielką obiektu była królewna niderlandzka Marianna Orańska, która zakupiła majątek w Bílej Vodzie, jako rezydencję na okres budowy pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim. Marianna w znacznym stopniu rozbudowała pałacyk i upiększyła założenie parkowe. Obecnie Szpital Psychiatryczny.

Granica
polsko-czeska

Dawne przejście graniczne
Złoty Stok - Bílá Voda

eksty, opisy pochodzą ze strony internetowej www.mariannaoranska.eu